Tự Học Đệm Đàn Guitar

Tự Học Đệm Đàn Guitar

PHẦN MỘT : KỸ THUẬT TAY TRÁI

1

Cách tìm các hợp âm dùng trong một bài nhạc

Trước hết nhìn vào 1 bản nhạc thì có hai trường hợp: hoặc bài ấy đã có ghi sẵn các hợp âm (chords) cho guitar, hoặc không ghi hợp âm nào cả.  Nếu có ghi sẵn hợp âm thì tốt, vì vấn đề cho bàn tay trái đã được giải quyết xong và bạn chỉ còn cần tìm cách làm sao để chạy các ngón tay phải.  Tuy nhiên thông thường thì các bản nhạc Việt không ghi kèm các hợp âm, và rất nhiều trường hợp tuy có ghi hợp âm nhưng nghe không xuôi tai cho lắm!
Do đó trước ghi sử dụng đến cây đàn, việc đầu tiên mà các bạn cần nắm vững là nên biết cách tìm các hợp âm dùng trong bài.  3 vấn đề chính thuộc bàn tay trái là:

1: Tìm chủ âm của bài nhạc

2: Tìm các hợp âm trong bài nhạc 3: Ðặt các hợp âm vào bài nhạc:

1 : Tìm chủ âm của bài nhạc Hãy nhìn vào bộ khóa ở đầu bài nhạc, ta sẽ thấy có 3 trường hợp xảy ra
a)      Bộ khóa không có dấu thăng giảm : Chủ âm của bài có thể là Do trưởng (C) hay La thứ (Am) b)      Bộ khóa có dấu thăng : Từ dấu thăng cuối cùng, cọng thêm nửa cung thì sẽ có tên chủ âm trưởng, rồi từ đó đếm xuống 2 nốt sẽ có tên âm giai tương ứng là chủ âm thứ c)      Bộ khóa có dấu giảm : Nếu có 1 dấu giảm (Bb) thì chủ âm của bài có thể là Fa trưởng (F) hay Re thứ (Dm).  Nếu có hơn 1 dấu giảm, thì dấu giảm ngay trước dấu giảm cuối sẽ là tên của chủ âm trưởng và sau đó đếm xuống 2 nốt sẽ có tên của chủ âm ở cung thứ
Tại sao lại chưa rõ là chủ âm ở cung trưởng hay thứ ngay như thế?  Hãy tưởng tượng việc tìm chủ âm 1 bài nhạc mới cũng như bạn đang đứng trước một căn nhà lạ.  Bạn gõ cửa nhưng không biết người chủ gia đình ra mở cửa là người cha (trưởng) hay mẹ (thứ)
Bài tập:
a)      Bộ khóa có 3 dấu thăng :  3 dấu thăng này theo thứ tự là Fa, Do, Sol.  Dấu thăng cuối cùng là Sol (G), vậy thì bài này có thể ở chủ âm  (Sol # cọng ½ cung là La) La trưởng (A).  Ông cha tên là La (A) thì bà mẹ (âm giai tương ứng) là gì?  Từ La, đếm xuống Sol, rồi xuống Fa (F).  Phải chăng bà mẹ tên là Fa thứ? Không hẳn vậy, vì nhìn nơi bộ khóa thì sẽ thấy có dấu F# ngĩa là tất cả các nốt Fa trong bài sẽ mang dấu thăng.  Do đó bài này cũng có thể thuộc chủ âm Fa thăng thứ (F#m) b)      Bộ khóa có 2 dấu giảm: 2 dấu giảm này là Si (B), Mi (E).  Dấu giảm trước cuối cùng là Si (B), nên chủ âm bài này có thể là Si giảm trưởng (Bb major) hay Sol thứ (Gm) Ðến đây thì bạn đã tìm ra được bài nhạc này có thể thuộc một trong 2 chủ âm. (Ðiều này tương tự như biết đươc người cha (trưởng) và người mẹ (thứ) trong gia đình nhưng chưa biết ai là người… “cầm quyền” trong nhà?)
Bước kế tiếp là tìm xem chủ âm nào là chính?   Muốn vậy bạn chỉ cần nhìn vào nốt cuối cùng trong bài nhạc, nếu nó là nốt nào trong 2 nốt này thì đó là 6n chủ âm của bài
Thí dụ: a)      Bộ khóa có 2 dấu thăng (Fa# và Do#) và tận cùng bằng nối Si (B) : Bài này thuộc cung  Si thứ (Bm) và âm giai tương ứng là Re trưởng (D).  Nói một cách khác, trong gia đình này thì người vợ (Bm) cầm quyền (!) và người chống (D) chỉ đóng vai trò thứ yếu.  Bài nhạc ở cung thứ thường có âm hưởng buồn b)      Bộ khóa có 3 dấu giảm (Si b, Mi b, La b) và tận cùng bắng nốt Mi b (Eb) : Bài này ở cung Eb major và âm giai tương ứng là Do thứ (Cm).  Trong “gia đình” này thì người chồng (Eb) cầm quyền, và người vợ (Cm) giữ vai trò thứ yếu.  Bài nhạc ở cung trưởng có âm hưởng vui tươi, mạnh mẽ

2: Tìm các hợp âm trong bài nhạc Thông thường thì các bài nhạc Việt chỉ dùng 6 hợp âm chính.  Thử tưởng tượng gia đình này có 4 con, 2 trai và 2 gái.  Ta đã tìm được 2 hợp âm chủ nhà rồi thì chỉ cần tìm thêm 4 hợp âm còn lại (tên của 4 đứa con) bằng cách áp dụng luật 1 – 4 –5 như sau:
Thí dụ như bài nhạc thuộc cung Do trưởng (C) nghĩa là âm giai tương ứng là La thứ (Am).   Nếu người cha là Do thì có thể tìm tên 2 đứa con trai bắng cách dùng 5 ngón của bàn tay trái mà đếm như sau: Ngón cái : 1 Do  –  ngón trỏ 2 Re bỏ – ngón giữa 3 Mi bỏ – ngón áp út 4 Fa OK – ngón út 5 Sol OK Như vậy thì bên phía cha và 2 con trai, ta sẽ có 3 hợp âm : Do (C), Fa (F) và Sol (G)
Qua phía người mẹ (âm giai tương ứng), tương tự như trên ta sẽ có tên của người mẹ và 2 con gái là La thứ (Am), Re thứ (Dm) và Mi trưởng (E).
Ai thắc mắc muốn hỏi tại sao 2 cô con gái lại là Re thứ (mà không la Re trưởng) và Mi trưởng (mà không là Mi thứ) thì phải biết về các nốt trong 1 âm giai (scale) và tên các quãng (interval).  Trong âm giai Am thì các nốt là A-B-C-D-E-F-G#-A,  Tên của cô con gái thứ nhất bắt đầu ở nốt thứ 4 (đếm La Si Do “Re”) Hợp âm Re co 3 nốt chồng lên nhau là Re Fa La (D F A) và nốt Fa kho^ng có dấu thăng.  Quãng D-F là quãng 3 thứ, nên cô con gái thứ nhất tên là Re thứ (Dm).  Trong khi đó tên của cô con gái thứ hai bắt đầu ở bậc 5 (đếm La Si Do Re “Mi”).  Chồng 3 nốt lên nhau ở Mi (E) sẽ có E – G# – B (để ý G# trong âm giai La thứ)  và vì quãng E G# là quãng 3 trưởng, nên cô con gái thứ hai sẽ mang tên Mi trưởng (E)
Chưa có thì giờ tìm hiểu sâu xa thì nếu muốn tìm 6 hợp âm chính cho bài nhạc chỉ cần nhớ luật 1 – 4 – 5, đại khái (nên nhớ là “đại khái” thôi) là:
a)      Ba hợp âm theo chủ âm trưởng (cha & 2 trai) : 1 – 4 –5 (tất cả đều trưởng) b)      Ba hợp âm theo chủ âm thứ (mẹ & 2 gái) : 1 thứ – 4 thứ – 5 trưởng
Thí dụ:  Tìm 6 hợp âm dùng trong 1 bài nhạc có 1 dấu thăng:
a)      Bài này có thể thuộc Sol trưởng (G) hay Mi thứ (Em) b)      Dùng luật 1-4-5 theo nhánh G sẽ có 3 hợp âm G, C, D c)      Dùng luật 1-4-5 theo nhánh Em sẽ có Em, Am, B
6 hợp âm này là G – C – D – Em –Am – B
Ðây là 6 hợp âm căn bản của mỗi bài nhạc mà người mới chơi đàn cần nắm vững.  Từ những hợp âm “gốc” này mà người ta biến báo, thêm “mắm muối” vào thành hàng trăm, hàng nghìn hợp âm mà các bạn có thể thấy trong các tập sách nhạc
Một trong những biến thể đó là loại hợp âm 7, được thành lập bằng cách đặt thêm 1 nốt thứ tư trên 3 nốt của hợp âm căn bản (tức là sẽ có 4 nốt ở bậc1-3-5-7).  Trong khuôn khổ bài học tìm hợp âm theo lối “mì ăn liền” này,  bạn chỉ cần nhớ 1 điểm nhỏ sau đây:
Ðể nghe êm tai hơn, tên của người con trai thứ hai và người con gái thứ hai (D và B  trong thí dụ trên)  có thể đổi thành hợp âm 7.   Như thế là tạm thời hoàn tất việc tìm tên 6 người trong gia đình, và theo thí dụ trên thì 6 hợp âm này sẽ là: G – C – D7 – Em – Am –B7

3 : Ðặt các hợp âm vào bài nhạc: Biết được 6 hợp âm chính dùng trong bài rồi, câu hỏi kế tiếp là làm sao biết khi nào thì đổi hợp âm?  Có mấy luật căn bản sau đây :
1)      Thông thường với các bài nhạc Việt thì mỗi ô nhịp dùng 1 hợp âm., đổi ở phách 1, đầu nhịp.  Với những bài nhịp 4 thì đôi khi có thề dùng 2 hợp âm trong 1 ô nhịp, đổi ở phách 1 và 3. 2)      Bài nhạc bắt đầu bằng chủ âm và kết ở ô nhịp cuối bằng chủ âm 3)      Tùy theo chủ âm nào (trưởng hay thứ) mà những hợp âm của phe cha hay mẹ nắm đa số.  Một bài bắt đầu ở cung La thứ (Am) thì hầu như 2 cô con gái (Dm và E7) sẽ theo sau.  Mẹ và con gái hát đã đời các hợp âm Am-Dm-E7 rồi thì ông cha và 2 con trai (C- F-G7) lúc ấy mới… có thể lên tiếng… để thay đổi không khí! Tuy nhiên vì chủ âm là La thứ nên sau đó thì phải trở về cụm Am-Dm-E7 để chấm dứt ở Am
Nếu nắm vững lý thuyết căn bản âm nhạc thì chỉ cần nhìn vào các nốt trong mỗi ô nhịp là cũng biết ngay ô nhịp ấy thuộc hợp âm gì?  Trong trường hợp học đệm đàn “cấp tốc” này thì chỉ còn cách là phải “ mò “ như sau :
1)      Tìm một bản ghi các hợp âm căn bản cho guitar.  Bạn không cần những quyển sách dày cộm mà chỉ cần một trang căn bản, in vài chục hợp âm là đủ 2)      Dùng cây guitar đánh trải 6 hợp âm trên cho thật nhuyễn và quen tai 3)      Bắt đầu với chủ âm ở ô nhịp đầu tiên, hát ô nhịp kế tiếp và so với 6 hợp âm trên nghe xem hợp âm nào thuận tai nhất 4)      Nên nhớ theo đúng 3 lời khuyên ghi ở đầu bài 3 này và tránh đừng chuyển đổi hợp âm lung tung.
Nói vắn tắt thì bạn chỉ cần theo mấy luật căn bản trong 3 bài trên đây là có thể tìm được các hợp âm căn bản và “trị được” khoảng… 90% những bài nhạc Việt.

2

Vài điều cần ghi nhớ

Ba bài học ngắn trên đây trình bày những quy luật “bỏ túi” giúp các bạn có thể “đốt giai đoạn” mà tìm ra các hợp âm dùng trong 1 bài nhạc Việt nhanh chóng.
Nếu muốn hiểu rõ thêm lý do tại sao lại có những luật này thì cần biết vài điều lý thuyết căn bản:
1.      Quãng: Hãy lấy các nốt căn bản trong âm nhạc ra mà sắp theo thứ tự : Do – Re – Mi – Fa – Sol –La – Si – Do (kết bằng Do cho trọn 8 nốt).  Từ Do đến Re là quãng 2, Do đến Mi là quãng 3 … Do – Fa (4), Do – Sol (5). Nói chung thì quãng là khoảng cách giữa 2 nốt.  Có nhiều loại quãng : trưởng, thứ, tăng, giảm, tùy thuộc vào khoảng cách giữa 2 nốt này.  Muốn biết khoảng cách thì phải biết đơn vị gọi là  “nửa cung”

  1.      Cung và nửa cung: Nhìn trên phím đàn guitar, bạn để ý là từ nốt Mi lên Fa và Si lên Do, chỉ cách nhau có 1 phím, còn giữa các nốt khác thì cách 2 phím.  Một phím như vậy xem như là khoảng cách “nửa cung” và 2 phím là “1 cung”
  2.      Âm giai Do trưởng: Hãy dùng cây guitar để đàn 8 nốt Do – Re – Mi – Fa – Sol – La –Si – Do và để ý đến khoảng cách giữa các nốt.  Ta sẽ thấy các khoảng cách như sau:  c,c,nc, c, c,c,nc  hay để cho dễ nhớ thì đọc là : 1, 1, ½,    1,    1, 1, ½.  Tám nốt này có thể xem là gồm 2 nhóm 4 nốt (Do Re Mi Fa” và “Sol La Si Do”  cách nhau bởi 1 cung (giữa Sol và La).  Mỗi nhóm 4 nốt có cấu trúc  1 1 ½  cung
  3.      Căn bản âm giai trưởng: Chuỗi 8 nốt xếp theo thứ tự tên nốt liên tiếp như trên gọi là 1 âm giai, và chuỗi 8 nốt bắt đầu từ nốt Do nói trên nghe rất thuận tai.  Người ta dùng chuỗi 8 nốt với khoảng cách giữa các quãng như thế (1 1 ½  –  1  –  1 1 ½) làm mẫu của môt “âm giai trưởng”
  4.      Tạo 1 âm giai trưởng từ các nốt khác: Thử tạo 1 âm giai trưởng bắt đầu từ nốt Re.  Hãy dùng cây guitar thì sẽ thấy ngay lập tức a.      Re – Mi : 1 cung  > OK b.      Mi – Fa : nửa cung > không được, phải tăng lên Fa# để có 1 cung c.      Fa# – Sol : nửa cung > OK d.      Sol – La : 1 cung > OK e.      La – Si : 1 cung > OK f.      Si – Do : nửa cung > không được, phải tăng lên Do# để có 1 cung g.      Do# – Re : nửa cung > OK

Âm giai Re trưởng như thế sẽ mang 2 dấu thăng (ở Fa và Do). Khi đàn 1 bài ở cung Re trưởng thì luôn nhớ tất cả các nốt Fa và Do phải có dấu thăng.  Cứ theo cách trên thì bạn sẽ tìm được bộ khóa (có mấy dấu thăng giảm) của tất cả các âm giai trưởng khác (hãy ghi nhớ : 1 1 ½  1  1 1 ½)

  1.      Làm sao để tạo hợp âm? Thử dùng âm giai Re trưởng.  Trên mỗi nốt ta hãy viết chồng lên thêm 2 nốt : Do Mi Sol, Re Fa# La, Sol Si Re, Fa La Do#…Tập hợp 3 nốt này tạo thành 1 “hợp âm”  (nên nhớ 2 nốt cách nhau thì ta vừa định nghĩa là “quãng”).  Tính từ gốc đi lên thì hợp âm gồm có 1 quãng 3 (Re Fa#) và 1 quãng 5 (Re La)
  2.      Luật 1 – 4 – 5: Khi chuyển từ hợp âm này sang hợp âm khác cũng có những quy luật riêng sao nghe cho hợp tai.  Chuyển động căn bản nhất là từ hợp âm 1 (chủ âm) đi qua hợp âm ở bậc 4 rồi bậc 5.  Ba hợp âm này đi với nhau rất hợp và có rất nhiều bài nhạc từ đầu ddến cuối chỉ cần dùng quanh quẩn 3 hợp âm này mà thôi.  Sau này khi khá hơn thì ta sẽ bàn thêm về những chuyển động khác
  3.      Quãng 3 trưởng 3 thứ là gì? Ba nốt Re Fa# La tạo thành hợp âm Re trưởng.  Hãy dể ý quãng 3 Re Fa# gồm co 2 cung và được gọi là quãng 3 trưởng.  Giờ đây nếu hạ nốt Fa# xuống Fa (tức là chỉ còn 1 cung rưỡi) thì quãng Re Fa được gọi là quãng 3 thứ.  Trên cây guitar  , đàn 3 nốt Re Fa La, thì nghe ra có vẻ buồn (so với hợp âm Re trưởng Re Fa# La)  Chỉ cần thay đổi cái quãng 3 từ trưởng ra thứ (bớt đi nửa cung) mà cái hợp âm chuyển ngay từ vui ra buồn.
    9.      Hai câu thần chú: Trên đây chỉ là những lý thuyết hết sức căn bản mà tôi thâu gọn lại.  Mới học thì sẽ thấy rất khó hiểu, nhưng thực sự thì không đến nỗi nào!  Đây chỉ mới là những kiến thức mở đầu mà thôi.
    Nếu muốn có thêm vài luật “bỏ túi” để tìm hợp âm xem có những nốt gì thì tôi đề nghị các bạn nên học thuộc lòng 2 câu … “thần chú” sau đây :
    Fa Do Sol Re La Mi Si
    và đọc ngược lại là:
    Si Mi La Re Sol Do Fa.
    10.      Những bước kế tiếp:

Cứ dần dần rồi mình sẽ bàn đến các loại hợp âm khác, không nên vội vã.  Hiện tại tôi chỉ mới bắt đầu với 2 loại hợp âm trưởng và thứ và kế tiếp sẽ đến aug (augmented), dim (dimínished) rồi sẽ đến 6th, sus v.v..
Điều quan trọng là các bạn cần phải cảm nhận được cái cảm giác mà mỗi loại hợp âm tạo ra.  Hiện tại chúng ta chỉ mới bắt đầu và thấy rằng hễ hợp âm trưởng thì nghe vui mà hợp âm thứ thì nghe buồn.   Tuy nhiên như vậy thì quá sơ sài! Những rung động của con người thì không chỉ có “vui” hoặc “buồn” mà còn biết bao nhiêu trạng thái khác giữa hai thái cực này.
Biết được những loại hợp âm này cấu tạo ra sao, gồm những nốt gì là chuyện dễ.  Tuy nhiên cần phải rõ là những loại hợp âm này muốn diễn tả, hay mang lại cho ta cái cảm giác gì, đó mới là cái khó.
Nắm được cái ý của mỗi hợp âm, xong thì lại phải bàn đến các chuyển động hoà âm, nghĩa là từ hợp âm này đi tiếp đến hợp âm khác sao cho êm tai.  Nghe thì phức tạp lắm nhưng thực sự chúng ta sẽ đi qua dần dần từng bước không khó
Nói chung thì từ đầu bài đến nay, chúng ta vẫn còn quanh quẩn ở bàn tay trái.  Bạn nào… thấm mệt thì không cần đọc làm chi mà chỉ cần xem tên hợp âm ghi trên dòng nhạc là cũng xong!
Với những bạn đã chịu khó đọc đến đây thì tôi nghĩ rằng bạn đã có đủ kiến thức để tự mình tìm các hợp âm cho 1 bài nhạc Việt giản dị. Tôi đề nghị các bạn thử áp dụng để tìm các hợp âm cho bài MƯA HỒNG của Trịnh Công Sơn, viết ở chủ âm Do trưởng.
Tôi sẽ trình bày các bước phải theo trong nay mai, tuy nhiên đề nghị các bạn nên thử làm bài tập này trước đi.

3

Tìm các hợp âm để đệm bài MƯA HỒNG

Bài này thuộc cung Do trưởng (chủ âm là C).  Theo nguyên tắc “ gia đình 4 con ‘ và áp dụng… “luật gia đình” 1 – 4 – 5 như đã nói ở những bài trước, bạn sẽ tìm ra được 6 hợp âm để đệm cho những bài thuộc cung Do trưởng (hay La thứ) như bài này.
Trong túi “bửu bối” của bạn sẽ có 6 hợp âm :
Do trưởng (1) – Fa trưởng (4) – Sol 7 (5) La thứ (1) – Re thứ (4) – Mi thứ (5)
Với 6 hợp âm này (C, F, G7, Am, Dm và Em) bạn có thể chỉ dùng tai mình nghe theo bài nhạc mà lắp các hợp âm này vào bài.  Xin nhắc lại một vài quy luật như sau:
1.      Ðổi hợp âm ở phách đầu tiên, nghĩa là nốt đầu tiên ngay sau vạch nhịp.  Ðây là những chữ viết HOA trong bài 2.      Hợp âm đầu tiên trong bài là chủ âm, ở đây là Do (C) 3.      Bài nhạc tận cùng bằng cách về lại chủ âm (C) 4.      Trước khi về lại chủ âm, thường dùng nhất là hợp âm bậc 5 (G7)
Ðại khái giản dị chỉ có vậy thôi.  Bạn thử hát bài MƯA HỒNG và cứ đến những chữ HOA là đổi hợp âm.  Không cần để ý cách đàn tay mặt vội, chỉ cần đánh trải (arpeggio) thật nhẹ nhàng là đủ.

Trời ươm NẮNG (C) cho mây HỒNG (Am)
Mây qua MAU (F) em nghiêng SẦU (G7)
Còn mưa XUỐNG (G7) như hôm NÀO (F)
Em đến THĂM (G7) mây âm thầm (C) Mang gió LÊN (G7)        –    (G7)
Người ngồi ÐÓ (C) trông mưa NGUỒN (Am)
Ôi yêu THƯƠNG (F) nghe đã BUỒN (G7)
Ngoài kia LÁ (C) như vẫn XANH (G7)
Ngoài sông VẮNG (C) nước dâng LÊN (G7) Hồn muôn TRÙNG (C)     –     (C)
Này em đã KHÓC (C) chiều mưa đỉnh CAO (Am)  – (F)
Còn gì nữa ÐÂU (G7) sương mù đã LÂU (Em)
Em đi VỀ (Am) chiều mưa ướt áo (F)
Ðường phượng BAY (Dm) mù không lối VÀO (Dm)
Hàng cây LÁ (G7) xanh gần với NHAU (C)  –  (C)
Người ngồi XUỐNG (C) mây ngang ÐẦU (Am)
Mong em QUA (F) bao nhiêu CHIỀU (G7)
Vòng tay ÐÃ (G7) xanh xao nhiều (F)
Ôi tháng NĂM (G7) gót chân MÒN (Am) Trên phiếm DU (Dm)   –   (G7)
Người ngồi XUỐNG (C) xin mưa ÐẦY (Am)
Trên hai VAI (F) cơn đau DÀI (G7)
Người nằm XUỐNG (C) nghe tiếng RU (G7)
Cuộc đời ÐÓ (C) có bao LÂU (G7) Mà hững HỜ (C)   –  (C)
Sau khi nắm vững phần đệm căn bản này, chúng ta sẽ có thể bàn thêm về những chỗ có thể thay đổi hợp âm để cho bài đệm nghe…“tình” hơn, cũng như cách viết câu dạo đàn và câu kết.

4

Cách dùng CAPO

Với 6 hợp âm căn bản này, các bạn chỉ cần dùng tai mình để nghe và lắp các hợp âm sao để sao nghe cho thuận tai.  Tuy nhiên nên nhớ đừng nhảy… lung tung từ hợp âm này qua hợp âm khác một cách… tự do quá,  vì có nhiều chuyển động nghe rất chỏi tai.  Khi học về hòa âm thì bạn sẽ biết có một số điều “cấm kỵ”, có dịp tôi sẽ ghi ra những chi tiết này cho ai muốn nghiên cứu sâu xa hơn
Nắm vững được bửu bối gồm 6 hợp âm căn bản này, bạn cảm thấy an tâm bước ra sân khấu… Chưa bắt đầu dạo đàn thì cô ca sĩ đã quay lại nói nhỏ rằng “ Anh ơi, cung Do trưởng thấp quá, anh đàn cho em cao hơn, ở cung Mi trưởng được không?”
Ngay lập tức bạn dùng “bộ luật gia đình 1-4-5” và tìm ra ngay 6 hợp âm trong bài này là : E, A,B7 và C#m, F#m và Gm.  Thế nhưng nguy quá vì mấy cái hợp âm “quái đản” này… chưa biết bấm ở đâu cả vì mình… chưa học!
Ðang khi bối rối, cô ca sĩ lại thay đổi ý kiến “ Hay là anh xuống cho em 2 tông cũng được!”  Xuống 2 tông có nghĩa là từ chủ âm Do trưởng, hạ xuống chủ âm La trưởng (A)
Lại áp dụng “luật gia đình 1-4-5”, bạn tìm ra ngay 6 hợp âm trong gia đình này là : A,D,E7 và Fa#m, Bm, C#m  … Lại cũng khổ vì toàn là những hợp âm lạ và trắc trở khó bấm.
Phải làm gì bây giờ?
Thực sự thì trước khi ra “chiến trường”, bạn cần học thêm 2 chiêu sau đây thì mới có thề gọi là tạm đủ căn bản để đệm được các bài nhạc cho ca sĩ hát, ở bất cứ cung nào.
Chiêu thứ nhất : Tập thêm 1 bộ 6 hợp âm để đệm 1 bài ở chủ âm Sol trưởng (G)
Giả thử như bài Mưa Hồng được hát ở cung (tông, chủ âm) G thì 6 hợp âm căn bản của “gia đình cung C” sẽ thay đổi từ: C,F,G7 – Am,Dm.Em ra thành G,C,D7 – Em, Am,Bm
Ðây là những thành viên trong gia đình cung Sol trưởng (G)
Ðể tìm bộ 6 hợp âm mới này có 2 cách, hoặc bắt đầu từ chủ âm G mà dùng luật 1-4-5, hoặc nhìn vào trang nhạc viết cho cung Do trưởng (C) mà cứ nhìn thấy tên hợp âm nào thì cứ đếm lên 5 nốt (Do thành ra Sol, Fa thành ra Do v.v…)
Chiêu thứ hai: Dùng cái CAPO
“Capo” là một cái kẹp đàn rất thông dụng khi đệm đàn (và dùng trong Flamenco guitar) nhưng không dùng trong guitar cổ điển
Nếu muốn đệm nhạc cho mình và nhất là cho người khác hát thì nhất định là bạn phải tìm mua 1 cái Capo ở các tiệm nhạc.
Kẹp cái Capo từ phím 1 và nhích dần lên 6 thì tuy vẫn đàn 6 hợp âm trong cung Do trưởng, bạn đã có thể đệm cho casĩ hát ở các cung từ C# (Db) đến F# trưởng hay Gb trưởng
Tương tự, nếu đàn ở cung Sol trưởng (G) và kẹp Capo từ phím 1 đến phím 4, bạn có thể đệm cho các bài nhạc từ cung Sol thăng trưởng (hoặc La giảm thứ) đến Si trưởng
(Chú ý “ Dùng Capo ở phím 5 mà đàn những hợp âm của gia đình G thì cũng tương tự như đệm bài hát ở cung Do trưởng.   Tuy nhiên các hợp âm đàn ở vị trí này sẽ cao hơn nếu đàn cung C không dùng Capo.  Trong trường hợp có 2 guitar cùng đệm cho 1 ca sĩ thì 1 cây đệm ở Do trưởng không Capo  , còn cây kia đệm ở Sol trưởng với Capo ở bậc 5, nghe sẽ rất hay)
Nói chung lại thì chỉ cần nắm 6 hợp âm trong gia đình cung Do trưởng và thêm vào 3 hợp âm mới là G, D7và Bm, tất cả là 9 hợp âm, thì bạn có thể đệm đươc tất cả, bất chấp ca sĩ có khó tính, thay đổi tông lên xuống thế nào đi nữa
Trở lại hai thí dụ ở đầu bài:
1.      Ca sĩ đòi hát Mưa Hồng ở cung Mi trưởng >>>>  Kẹp Capo ở phím 4 và đàn 6 hợp âm của gia đình Do trưởng (mà bạn đã thuộc lòng, hoặc đã ghi trên giấy rồi) 2.      Ca sĩ đòi hát Mưa Hồng ở cung A trưởng >>>>  Không thể đàn ở Do trưởng mà kéo Capo xuống, bạn sẽ lắp Capo ở phím 2, rồi đàn bài nhạc xem như ở cung Sol trưởng (G).  Khi thành thạo rồi, bạn có thể nhìn vào bài nhạc đầu tiên với các hợp âm viết cho cung Do trưởng mà trong trí lập tức đếm lên 5 nốt.  Ðiều này không khó, và nếu muốn tập đọc cho nhanh thì bạn nên chịu khó luyện thêm một câu… “thần chú” khác là…
Do Mi Sol / Re Fa La /Mi Sol Si / Fa La Do / Sol Si Re / La Do Mi, Si Re Fa
Nói chung là tập đọc các nốt trong âm giai thành từng nhóm 1-3-5… cho thật nhanh
Không những “thần chú” này sẽ giúp bạn chuyển cung (như trong thí dụ trên) mà còn sẽ giúp ích rất nhiều khi xác định tên các hợp âm
Tóm lại nếu phải đệm cho 1 ca sĩ hát đột xuất 1 bài ở cung trưởng dầu cho không có nhạc bản trước mặt thì bạn có thể làm như sau: 1.      Thử dạo bài ấy ở cung Do trưởng, dạo 6 hợp âm trong “gia đình C”.  Nếu ca sĩ thấy OK thì tốt quá 2.      Nếu ca sĩ cho rằng Do trưởng quá thấp và đòi lên cao thì chỉ việc dùng Capo.  Giản dị quá! 3.      Nếu ca sĩ đòi hát thấp hơn thì chuyển qua cung Sol trưởng, dạo 6 hợp âm trong “gia đình G” rồi dùng Capo nếu cần!

Cho đến giờ, chúng ta vẫn còn bàn về lý thuyết cho bàn tay trái, nghĩa là làm sao để tìm hợp âm cho 1 bài nhạc Việt giản dị.  Có lẽ như vậy cũng tạm đủ để bắt đầu bước qua phần kỹ thuật căn bản cho tay mặt.

5

Hợp âm 7 và sus 4

Tôi xin viết tiếp về 2 loại hợp âm cho bàn tay trái để các bạn có thêm vài “bửu bối” nữa, trước khi chuyển qua mục kỹ thuật cho bàn tay mặt.
A. Hợp âm 7 :
Trong những bài trước các bạn đã biết dùng luật 1-4-5 tìm 6 hợp âm căn bản để đệm các bài nhạc Việt phổ thông.  Với một bài nhạc ở cung (chủ âm) Do trưởng (C) thì 6 hợp âm này là C, F, G, Am, Dm, E.  Ðây là những hợp âm được tạo bởi 3 nốt ở bậc 1,3,5 (hợp âm C gồm có Do, Mi, Sol,  hợp âm F có Fa, La, Do v.v…).Nay nếu thêm 1 nốt ở bậc 7 thì ta sẽ có 1 hợp âm tạo bởi 4 nốt, thí dụ G7 gồm Sol, Si, Re, Fa.
Tính chất của hợp âm 7 này ra sao và khi nào thì ta nên mang ra dùng trong bài nhạc?   Nghe một hợp âm 7, ta sẽ có cảm giác không thuận tai, dường như có một cái gì không ổn, cần phải “giải quyết” bằng cách ngay sau đó trở về chủ âm thì mới êm tai.
Ðể đệm các bản nhạc Việt thì các bạn chỉ cần dùng hợp âm 7 tạo ở bậc 5 của âm giai.  Thí dụ trong bộ 6 hợp âm dùng để đệm các bài nhạc cung Do trưởng (hay La thứ), thì chỉ có 2 hợp âm có thể chuyển qua hợp âm 7 là Sol7 (hợp âm tạo ở bậc 5 của âm giai Do trưởng) và E7 (hợp âm tạo ở bậc 5 của âm giai La thứ).
Như thế thì trong túi bửu bối để đệm nhạc của bạn trước đây có 6 hợp âm, nay sẽ có 8 hợp âm.  Với một bài nhạc cung Do trưởng (hay La thứ) nay sẽ có C, F, G, G7 và Am, Dm, E, E7.
Nói chung với hợp âm 7, tạm thời bạn chỉ cần nhớ 3 điểm sau đây:
1.      Chỉ dùng hợp âm 7 cho những hợp âm ở bậc 5 2.      Sau khi dùng hợp âm 7 (ở bậc 5) thì chuyển về chủ âm.  Thí dụ trong 1 bài nhạc ở cung C, sau khi dùng G7 thì chuyển về C  (hoặc sau E7 thì về Am) và thường dùng cặp hợp âm này (G7 – C  hoặc E7 – Am) ở cuối đoạn nhạc hay cuối bài 3.      Khi tạo hợp âm 7, nên nhớ là nốt ở bậc 7 này phải cách chủ âm 1 cung. Thí dụ: C7 gồm Do-Mi-Sol-Sib >>> chứ không phải Si vì Si cách Do chỉ có nửa cung.
Ghi chú: Sau này khi đi vào thể nhạc blues thì các bạn sẽ thấy rằng tất cả các hợp âm căn bản đều được chuyển thành hợp âm 7 (chứ không chỉ hạn chế ở những hợp âm bậc 5 như đã nói trên).  Hợp âm 7 là loại hợp âm rất thông dụng trong những thể nhạc trẻ hiện đại và có rất nhiều loại như Major 7th, Minor 7th, Minor/major 7th, Major 7th flat 5th, Major 7th sharp 5th, 7th flat 5th,7th sharp 5th, Minor 7th flat 5th, Diminished 7th v.v… mà chúng ta tạm thời chưa cần bàn đến
B. Hợp âm sus4:
Hôm trước có bạn hỏi về sus4 nên nhân tiện tôi sẽ mang ra bàn ở đây luôn.  Chữ  “sus” là chữ viết tắt của “suspension” nghĩa là “treo lơ lửng”.  Lấy một hợp âm 3 nốt gồm các nốt ở bậc 1-3-5, rồi thay vì dùng nốt ở bậc 3 mà chuyển thành nốt ở bậc 4 thì có hợp âm sus4.  Thí dụ C (Do-Mi-Sol) thì Csus4 là Do-Fa-Sol.
Thông thường sau khi đàn 1 hợp âm sus4 thì ngay sau đó bạn cần về lại với hợp âm gốc.  Chẳng hạn như ở cuối 1 bài nhạc cung Do trưởng, bạn có thể đàn Csus4 rồi mới kết thúc bằng chủ âm C.
Ngoài ra khi đệm nhạc Việt, bạn cũng có thể dùng sus4 ở bậc 5, để thay thế cho hợp âm bậc 5 ở cuối một phần của đoạn nhạc.   Ở đây sus4 sẽ tạo một cảm giác lơ lửng, chờ đợi trong trí người nghe, trước khi bạn quay về với chủ âm ở phần sau của câu nhạc.  Muốn rõ điều này, bạn có thể tìm nghe bài “Hẹn Hò” của Phạm Duy mà tôi đã chuyển soạn cho guitar (trong websitehttp://vota.com/nhac).  Bài này tôi soạn ở cung Am, và đã dùng Esus4 ở cuối phần đàn chậm, trước khi chuyển sang Am ở phần sau là một biến khúc (variation) đàn nhanh hơn…
sus4 cũng như môt số những hợp âm… “hoa lá” khác được dùng để trang điểm thêm cho phần hòa âm của một bài nhạc phong phú hơn.  Trước mắt, khi mới tập đệm nhạc Việt thì nếu không dùng những hợp âm này cũng chẳng sao cả.  Sau này khi đệm khá hơn rồi thì chúng ta sẽ bàn thêm về những hợp âm này.

PHẦN HAI : KỸ THUẬT TAY MẶT

6

Nguyên tắc căn bản

Trước khi đi vào chi tiết về các thể loại đệm tay mặt, tôi xin trình bày một vài điều căn bản nhằm mục đích giúp các bạn có 1 cái khung (framework) để sau này có thể đệm tay mặt cho mọi bài hát:
1. Tìm xem bài nhạc thuộc nhịp gì?:
Nhìn vào 1 bài nhạc, bạn sẽ thấy các dòng nhạc được chia thành từng “ô nhịp”, cách nhau bởi 2 “vạch nhịp”.  Trong mỗi ô nhịp sẽ có một số nốt nhất định, được xác định ở sau bộ khóa nơi đầu bài nhạc bởi những con số như 2/4  ,  3/4  ,  6/8  v.v…
Các con số ở trên (tử số) như 2, 3, 6 v.v.. cho biết trong mỗi ô nhịp có bao nhiêu “phách”, tức là sẽ đưa tay đánh nhịp (hoặc lấy chân đập nhịp) bao nhiêu lần trong mỗi ô nhịp.
Các con số ở  dưới (mẫu số) như 4,8,16 v.v…cho biết mỗi lần đập nhịp như vậy (mỗi phách) thì có giá trị là bao nhiêu lâu.  Lấy nốt tròn làm đơn vị và mang ra chia 2, 4, 8 sẽ thấy 1 tròn = 2 trắng = 4 đen = 8 móc đơn  .  Số 4 có nghĩa là nốt đen, và 8 là nốt móc đơn v.v…
Như vậy, nhịp 2/4 có nghĩa là mỗi ô nhịp có 2 nốt đen,  9/8 có nghĩa là mỗi ô nhịp có 9 nốt móc đơn và 12/8 sẽ có 12 móc đơn trong 1 ô nhịp.  Tuy nhiên trong thực tế thì không ai đập nhịp hết 6, 9, hay 12 lần trong mỗi ô nhịp vì như vậy sẽ … mỏi tay và rả chân lắm!  Do đó người ta chỉ lấy tay đánh nhịp 2, 3 hay 4 lần trong mỗi ô nhịp mà thôi.  Những bài nhạc có số 2,3,4 (như 2/4, 3/8,  4/4) đều thuộc loại này và được gọi chung là “nhịp đơn”
Với những bài mà số nhịp có tử số lớn hơn 2,3 hay 4 (như 6/8, 9/8, 12/8) thì đây là những “nhịp kép”, và muốn tìm “nhịp đơn tương ứng” thì dùng luật “trên chia 3, dưới chia 2”. Thí dụ, với nhịp 6 / 8 thì 6 chia 3 bằng 2  >>> 2 phách  , và 8 chia 2 bằng 4 >>> nốt đen.  Bài này có 2 phách, mỗi phách có giá trị 1 nốt “đen chấm” (1 đen + 1 móc đơn hay bằng 3 nốt móc đơn).  Chỉ để ý đến tử số thì bài nhạc 6/8 thuộc nhịp 2,  và tương tự 9/8 thuộc nhịp 3,    12/8 thuộc nhịp 4 phách
Tóm tắt : Bước đầu tiên là cần tìm xem bài nhạc (hay đoạn nhạc) thuộc nhịp 2, 3, hay 4.
2. Ðịnh số lần “khảy” trong 1 ô nhịp Khi dùng tay mặt để đàn, ta có thể “khảy “đàn bằng 1 ngón (cái, trỏ, giữa hoặc áp út : p – i – m –  a) hoặc đánh trải một nhóm nốt.  Hãy tạm thời gọi mỗi lần đàn như vậy là 1 “khảy”  (stroke).
Với một bài thuộc nhịp 2 thì ta có thể đàn 2 “khảy” trong mỗi ô nhịp.  Thí dụ như trong khi tay trái bấm một hợp âm (C) thì tay mặt có thể đàn vài cách như sau:
a)      trải – trải  (dùng ngón cái đánh trải 2 lần) b)      cái – trải   (dùng ngón cái đánh nốt bậc 1 của hợp âm – rồi sau đó đánh trải c)      p – ima (sau khi đàn phách 1 bằng ngón cái, đàn tiếp dây 1,2,3 bằng 3 ngón trỏ, giữa, áp út)
Nếu đàn môt cách từ đầu đến cuối mà không thay đổi như vậy thì nghe cũng chán, do đó bạn có thể tăng số “khảy” trong 1 ô nhịp lên gấp đôi (nhân hai) để “khảy” 4 lần trong mỗi ô nhịp và đệm tay mặt như sau:
a)      p – i – m – a b)      p – i  – ma – i c)      p – ima – ima – ima
Tương tự, bạn có thể tăng số “khảy” trong mỗi ô nhịp lên gấp ba (nhân 3) để “khảy” 6 lần trong mỗi ô nhịp và đệm như sau: a)      p – i – m      –     a – m – i
Tóm tắt: với một bài nhịp hai, bạn có thể “khảy” 2, 4 hay 6 lần trong một ô nhịp.  Tương tự, với nhịp ba thì có thể khảy 3,6,9 lần trong 1 ô nhịp,  và với nhịp 4 thì có thể khảy 4,8,12 lần
Những bài nhịp 2 thường là những hành khúc và lối đệm tay mặt rất giản dị như đã trình bày ở thí dụ trên
Những bài nhịp 3 thuộc loại luân vũ (valse) và cách đệm tay mặt cũng rất giản dị như ta sẽ thấy trong thí dụ phần đệm cho bài THU VÀNG của Cung Tiến sẽ trình bày sau
Những bài thuộc nhịp 4 rất đa dạng và gồm hầu hết những thể loại thông dụng mà ta sẽ lần lượt bàn đến trong những bài kế tiếp.
Ðể kết thúc bài đầu tiên trong phần kỹ thuật tay mặt này, tóm tắt thì bạn cần nhớ các điểm sau đây: 1.      Trước khi đệm, hãy nhìn xem bài nhạc thuộc nhịp 2, 3 hay 4 2.      Mỗi nhịp sẽ có 3 cách đệm từ chậm đến nhanh (không đổi, nhân 2, nhân 3) với số “khảy” trong mỗi ô nhịp tăng từ bằng số phách (không đổi) lên gấp đôi (nhân 2) hoặc gấp ba (nhân 3) 3.      Khi đệm một bài nhạc thì cần thay đổi lối đệm theo 1 trong 3 cách nói trên cho linh động.  Thường nên bắt đầu bài với cách chậm (không đổi) rồi dần dần đổi lên nhanh hơn (nhân 2 hoặc nhân 3) khi qua điệp khúc và trở lại chậm để hết.
Ta hãy nhìn vào thí dụ đệm bài THU VÀNG là một bài nhịp 3 (valse) ở phần sau…

7

Ðệm điệu VALSE : THU VÀNG (Cung Tiến)

Trong phần này tôi sẽ chọn bài THU VÀNG của Cung Tiến làm thí dụ. Bạn nào không biết có thể ghé vào trang web của tôi để nghe bài này đã chuyển soạn cho guitar

Phần A : Lời Ca

Ðoạn 1
Chiều hôm qua lang thang trên đường
Hoàng hôn xuống chiều thắm muôn hương
Chiều hôm qua mình tôi bâng khuâng
Có mùa thu về tơ vàng vương vương

Ðoạn 2
Một mình đi lang thang trên đường
Buồn hiu hắt và nhớ bâng khuâng
Lòng xa xôi và sầu mênh mông
Có nghe lá vàng não nề rơi không?

Ðoạn 3
Mùa thu vàng tới là mùa lá vàng rơi
Và lá vàng rơi khi tình thu vừa khơi
Nhặt lá vàng rơi xem màu lá còn tươi
Nghe chừng như đây màu tê tái

Ðoạn 4 a
Chiều hôm qua lang thang trên đường
Nhớ nhớ buồn buồn với chán chường

Ðoạn 4 b
Chiều hôm nay trời nhiều mây vương
Có mùa thu vàng bao nhiêu là hương

Phần B : Hợp âm cho tay trái – Chủ âm Sol trưởng (G)

Ðoạn 1
G – G – G – G
G – G – G – D
G – G – G – G
D – D – D – G – G

Ðoạn 2
G – G – G – G
G – G – G – D
G – G – G – G
D – D – D7 – G – G

Ðoạn 3
C – C – G – G
D – D – G – G
C – C – G – G
A – A7 – D – D7

Ðoạn 4
G – G – G – G
G – G – C – D
G – G – G – G
D – D – D7 – G – G

Phần C : Cách đệm tay mặt

Ðoạn 1

p – ima – ima
(Dùng cách đệm căn bản : bài nhịp 3 > đàn 3 “khảy”)

Ðoạn 2
p – i – ma – i – ma – i
(“nhân đôi” số phách để “khảy” 6 lần trong 1 ô nhịp)

Ðoạn 3
p – i – m – a – m – i
(vẫn “nhân đôi” số phách, nhưng đàn arpeggio)

Ðoạn 4a
trở về như đoạn 1 : p – ima – ima

Ðoạn 4b
trở về như đoạn 2 : p – i – ma – i – ma – i

Ghi Chú :
Ðể mở đầu bài đệm thì bạn có thể dùng các cách giản dị như sau:
1. Có thể đệm căn bản các hợp âm G – D – G
2. Có thể dùng phần đệm cuối bài của đoạn 4b
Ðể chấm dứt thì bạn có thể đàn lại 2 câu nhạc cuối (đoạn 4b)

Chiều (G) hôm qua (G) lang thang (G) trên đường (G)
Hoàng (G) hôn xuống (G) chiều thắm (G) muôn hương (D)
Chiều (G) hôm qua (G) mình tôi (G) bâng khuâng (G)
Có (D) mùa thu về (D) tơ vàng (D) vương vương (G)

Một (G) mình đi (G) lang thang (G) trên đường (G)
Buồn (G) hiu hắt (G) và nhớ (G) bâng khuâng (D)
Lòng (G) xa xôi (G) và sầu (G) mênh mông (G)
Có (D) nghe lá vàng (D) não nề (D7) rơi không (G)

Mùa (C) thu vàng tới (C) là mùa (G) lá vàng rơi (G)
Và (D) lá vàng rơi (D) khi tình (G) thu vừa khơi (G)
Nhặt (C) lá vàng rơi (C) xem màu (G) lá còn tươi (G)
Nghe (A) chừng như đây (A7) màu tê tái (D) (D7)

Chiều (G) hôm qua (G) lang thang (G) trên đường (G)
Nhớ (G) nhớ buồn (G) buồn với (C) chán chường (D)
Chiều (G) hôm nay (G) trời nhiều (G) mây vương (G)
Có (D) mùa thu vàng (D) bao nhiêu (D7) là hương (G) (G)

Phần đệm cho mỗi đoạn như sau:

Ðoạn 1:
p – ima – ima

Dùng cách đệm căn bản : “nhân 1” cho 1 bài nhịp 3 = đàn 3 “khảy” cho mỗi ô nhịp

Chiều (G) hôm qua (G) lang thang (G) trên đường (G)
Hoàng (G) hôn xuống (G) chiều thắm (G) muôn hương (D)
Chiều (G) hôm qua (G) mình tôi (G) bâng khuâng (G)
Có (D) mùa thu về (D) tơ vàng (D) vương vương (G)

Ðoạn 2:
p – i – ma – i – ma – i

“nhân 2” số phách để “khảy” 6 lần trong 1 ô nhịp

Một (G) mình đi (G) lang thang (G) trên đường (G)
Buồn (G) hiu hắt (G) và nhớ (G) bâng khuâng (D)
Lòng (G) xa xôi (G) và sầu (G) mênh mông (G)
Có (D) nghe lá vàng (D) não nề (D7) rơi không? (G)

Ðoạn 3:
p – i – m – a – m – i

vẫn “nhân 2” số phách, nhưng đàn arpeggio

Mùa (C) thu vàng tới (C) là mùa (G) lá vàng rơi (G)
Và (D) lá vàng rơi (D) khi tình (G) thu vừa khơi (G)
Nhặt (C) lá vàng rơi (C) xem màu (G) lá còn tươi (G)
Nghe (A) chừng như đây (A7) màu tê tái (D) (D7)

Ðoạn 4a:
trở về như đoạn 1 : p – ima – ima

Chiều (G) hôm qua (G) lang thang (G) trên đường (G)
Nhớ (G) nhớ buồn (G) buồn với (C) chán chường (D)

Ðoạn 4b :
trở về như đoạn 2 : p – i – ma – i – ma – i

Chiều (G) hôm nay (G) trời nhiều (G) mây vương (G)
Có (D) mùa thu vàng (D) bao nhiêu (D7) là hương (G) (G)

Câu dạo đàn:
Dễ nhất là dạo đàn với chuỗi hợp âm căn bản theo cách “nhân 1”

G – D – G – G

Tuy nhiên bạn có thể dùng 2 câu nhạc cuối cùng để mở đầu:

Chiều (G) hôm nay (G) trời nhiều (G) mây vương (G)
Có (D) mùa thu vàng (D) bao nhiêu (D7) là hương (G) (G)

Ðể kết thúc, bạn cũng có thể đàn lại câu cuối
Có (D) mùa thu vàng (D) bao nhiêu (D7) là hương (G) (G)

Và như vậy thì trọn bài đệm có thể nghe ra như sau:

8

Ðệm nhạc cộng đồng  :  BÊN ÐỜI HIU QUẠNH (Trịnh Công Sơn)

Trong bài viết kỳ trước, tôi đã nêu ra vài điểm căn bản về phần đệm tay mặt. Nói tóm tắt là bạn cần a) xem bài nhạc thuộc nhịp 2, 3 hay 4 và b) Nhân số nhịp 1, 2, hay 3 lần sẽ có 3 cách đệm để chọn. Sau đó chúng ta cũng đã áp dụng những quy luật này để đệm 1 bài valse (nhịp 3) giản dị (“Thu Vàng” của Cung Tiến).

Sau khi đã nắm được cái “sườn” căn bản này thì chúng ta có thể bắt đầu thay đổi, thêm bớt chút ít để cho phần đệm đàn được linh động hơn. Sau đây chúng ta hãy dùng bài BÊN ÐỜI HIU QUẠNH của Trịnh Công Sơn làm thí dụ:

Bài này viết ở cung Re thứ (Dm), nhịp 2/2 (2 dấu trắng trong 1 ô nhịp >>> nhịp 2) gồm có 4 đoạn chính và đoạn đầu như sau:

Một (Dm) lần chợt nghe (Dm) quê quán (C) tôi xưa (F)
Giọng (A) người gọi tôi (A) nghe tiếng (A7) rất nhu mì (Dm)
Lòng (Dm) thật bình yên (Bb) mà sao (C) buồn thế (F)
Giật (Dm) mình nhìn tôi (Bb) ngồi hát (A7) bao giờ (Dm)

Cách đệm của 3 đoạn sau cũng như vậy nghĩa là:

Dm Dm C F
A A A7 Dm
Dm Bb* C F
Dm Bb* A7 Dm

(Ghi chú : Nếu chưa quen đàn hợp âm Bb, có thể tạm thời thay thế bằng Dm ở đây)

Lời ca của 3 đoạn kế là

*****

Rồi một lần kia khăn gói đi xa
Tưởng rằng được quên thương nhớ nơi quê nhà
Lòng thật bình yên mà sao buồn thế
Giật mình nhìn tôi ngồi khóc bao giờ

Ðường nào quạnh hiu tôi đã đi qua
Ðường về tình tôi có nắng rất la đà
Ðường thật lặng yên lòng không gì nhớ
Giật mình nhìn quanh ồ phố xa lạ

Ðường nào dìu tôi đi đến cơn say
Một lần nằm mơ tôi thấy tôi qua đời
Dù thật lệ rơi lòng không buồn mấy
Giật mình tỉnh ra ồ nắng lên rồi

Ðiệp Khúc :
Hưm … hưm … hưm … hưm … hưm (2 lần)

Ðệm : Dm C C Dm (2 lần)

Cách đệm tay mặt

Ðây là 1 bài thuộc nhịp chẵn (nhịp 2 hoặc 4 – khác với nhịp lẻ: nhịp 3 đã bàn kỳ rồi). Ta có thể dùng cách “nhân 2” để đệm toàn bài này, như thế mỗi lần đệm 1 hợp âm như đã viết ở trên (mỗi ô nhịp dùng 1 hợp âm) thì sẽ “khảy” 4 lần.

Nếu theo đúng “sách vở” mà đệm p – i – m – a từ đầu đến cuối bài thì nghe rất đều đặn, không gì đặc sắc. Do đó tuy dùng một “cách” duy nhất là “nhân 2” để có 4 “khảy” trong một ô nhịp, ta có thể dùng 4 lối sau đây để đệm (thí dụ đàn hợp âm Dm để đệm 1 ô nhịp)

1 (dùng ngón cái hay ngón trỏ đánh trải)

Ðếm 1 2 3 4

E—–1———-1—–1——-
B—–3———-3—–3——-
G—–2———-2—–2——-
D—– 0———-0—–0——-
A——————————-
E————– —————–

2 (dùng các ngón p – i – am – i)

Ðếm 1 2 3 4

E—————–1————–
B—————–3———–

Người viết: honghien | Ngày viết: , 21/03/2012

Các hợp âm guitar

Bài viết này giới thiệu các bạn về các hợp âm của đàn Guitar.

Các hợp âm guitar Các hợp âm guitar Các hợp âm guitar Các hợp âm guitar Các hợp âm guitar Các hợp âm guitar Các hợp âm guitar

Bộ Hợp Âm Căn Bản cho Các Giọng

Bài viết này hướng dẫn các bạn cách chuyển hợp âm cho guitar.

Bài chuyển hợp âm cho giọng La thứ (Am)

Am—–>Dm—–>G——>C——>F——>E7—–>Am

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bài chuyển hợp âm cho giọng Đô trưởng (C)

C—->Em—–>Am——>Dm——>F——->G7——>C

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bài chuyển hợp âm cho giọng Mi thứ (Em)

Em—->Am—->D—–>G——>C——->B7——Em

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bài chuyển hợp âm cho giọng Sol thứ (Gm)

Gm—–>Cm——->F——–>Bb——–>Eb——–>D7——->Gm

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bài chuyển hợp âm cho giọng Rê trưởng(D)

D—->F#m——->Bm——->Em——->G——–>A7——–>D

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bộ Hợp Âm Cơ Bản cho Các Giọng

Bài chuyển hợp âm căn bản cho các giọng:

Mi trưởng: E—>G#m—>C#m—->F#m—–>A—->B7—->E
– Fa trưởng: F—->Am—–>Dm——>Gm——->Bb—–>C7—->F
– Sol trưởng: G—->Bm—->Em——>Am——>C——->D7—–>G

Nếu các bạn để ý 1 xiú thì có thể dịch qua tất cả các giọng trưởng
Tiếp theo là bài chuyển hợp âm căn bản cho các giọng thứ

– Dm—-> Gm—>C—->F—->Bb—->A7—->Dm
– Cm——>Fm—–>Bb——->Eb——>Ab—->G7——>Cm
– Bm——>Em—–>A——>D—–>G—–>F#7—–>Bm
– F#m——>Bm—–>E—–>A——>D—->C#7—->F#m

Advertisements